منشور کلاس توافقی دربارهٔ رفتارهای مشخص در یک محیط مشترک است. نوشتن چند شعار روی دیوار کافی نیست؛ باید معلوم باشد هر قاعده چه مسئله‌ای را حل می‌کند و چگونه اجرا و بازبینی می‌شود. مشارکت دانش‌آموزان باید در انتخاب و توضیح قواعد دیده شود.

از موقعیت شروع کنید

سه موقعیت مانند قطع کردن صحبت، استفاده از ابزار مشترک و جمع‌آوری وسایل را مطرح کنید. هر گروه توضیح دهد در هر موقعیت چه نیازی وجود دارد. ابتدا مسئله را ثبت کنید، سپس سراغ قاعده بروید.

قاعده را رفتاری بنویسید

به‌جای «محترم باشیم» بنویسید «پیش از مخالفت، نظر گوینده را دقیق بازگو کنیم». قواعد باید کوتاه، قابل مشاهده و سازگار با مقررات مدرسه باشند. مواردی که اختیار تغییرشان در کلاس نیست، از ابتدا روشن شوند.

اجرا و بازبینی را تعیین کنید

برای هر قاعده یک مثال اجرا و یک روش یادآوری بنویسید. بعد از دو جلسه بررسی کنید کدام عبارت مبهم بوده است. تغییر قاعده باید با دلیل و اطلاع جمع انجام شود، نه متناسب با سلیقهٔ لحظه‌ای.

نمونهٔ اجرایی

گروه‌ها پیشنهاد می‌کنند ابزار پس از استفاده به سینی مشخص برگردد. در اجرای آزمایشی، سینی خیلی دور است و ابزارها روی میز می‌مانند. منشور با تعیین محل نزدیک‌تر و مسئول چرخشی جمع‌آوری اصلاح می‌شود؛ مشکل صرفاً به بی‌نظمی افراد نسبت داده نمی‌شود.

خطای رایج و راه اصلاح

منشور را به فهرست تنبیه‌ها تبدیل نکنید. قاعدهٔ زیاد و نامشخص دشوارتر اجرا می‌شود. توافق کلاس نیز نباید حق پرسش یا نیاز متفاوت دانش‌آموز را نادیده بگیرد.

تمرین پیشنهادی

برای یک مسئله، نیاز، قاعده و مثال اجرا را در سه ستون بنویسید. یک هفته بعد، با مشاهدهٔ واقعی فقط همان قاعده را بازنگری کنید.

پرسش رایج

اگر همه موافق نباشند چه کنیم؟

دلیل مخالفت را بشنوید و محدودهٔ اختیار کلاس را روشن کنید. می‌توان یک نسخهٔ آزمایشی با زمان بازبینی داشت؛ توافق ظاهری اجباری مسئله را حل نمی‌کند.

این راهنما با کمک هوش مصنوعی برای وب‌سایت لیلا علی‌پور تهیه شده است. مثال‌ها و تمرین‌ها پیشنهادی‌اند و گزارش یک کلاس برگزارشده نیستند.

برای ادامهٔ این تمرین

برای طراحی بخش مکمل فعالیت، راهنمای قواعد کارگاه آموزشی؛ کوتاه، روشن و قابل تمرین را نیز ببینید.