خودارزیابی یعنی دانش‌آموز کار خود را با معیار بررسی کند و برای اصلاح تصمیم بگیرد. پرسیدن «از خودت راضی هستی؟» بیشتر احساس را نشان می‌دهد. سه پرسش روشن می‌تواند گفت‌وگو را به خود محصول برگرداند: چه چیزی انجام دادم، چه شاهدی دارم و قدم بعدی چیست؟
معیار را در دسترس بگذارید
دانش‌آموز پیش از ارزیابی باید بداند کار مطلوب چه ویژگی‌ای دارد. یک معیار کوتاه همراه نمونه بهتر از فهرستی مبهم است. برای استدلال، معیار می‌تواند وجود شاهد مرتبط و توضیح ارتباط آن با ادعا باشد.
از دانش‌آموز شاهد بخواهید
به‌جای انتخاب شکلک، بخواهد جمله یا بخشی از کار را نشان دهد که معیار را برآورده می‌کند. اگر نمی‌تواند شاهد پیدا کند، این خود نقطهٔ شروع اصلاح است. لازم نیست خودارزیابی حتماً نمره‌گذاری باشد.
قدم بعدی را کوچک کنید
«بیشتر تلاش می‌کنم» مشخص نیست. «در بند دوم یک شاهد از متن اضافه می‌کنم و ارتباطش را توضیح می‌دهم» قابل انجام است. زمانی برای اجرای همان قدم در نظر بگیرید؛ تصمیمی که هیچ‌گاه اجرا نشود ارزش آموزشی محدودی دارد.
نمونهٔ اجرایی
دانش‌آموز پس از ساخت اسلاید می‌نویسد پیام اصلی اسلاید من مشخص است، چون عنوان آن سؤال درس را بیان می‌کند. اما تصویرم فقط تزئینی است. قدم بعدی حذف تصویر و جایگزینی نموداری است که دو گزینه را مقایسه می‌کند. خودارزیابی در اینجا به یک تغییر قابل مشاهده می‌رسد.
خطای رایج و راه اصلاح
خودارزیابی را با اعلام عمومی رتبهٔ افراد همراه نکنید. برخی دانش‌آموزان سخت‌گیر و برخی خوش‌بین‌اند؛ اختلاف با نظر معلم را فرصتی برای بررسی شواهد بدانید. توافق فوری هدف اصلی نیست.
تمرین پیشنهادی
یک نمونهٔ کوتاه را به کل کلاس بدهید. هر فرد یک معیار، یک شاهد و یک اصلاح بنویسد. بعد همین قالب را روی کار خودش اجرا کند و نتیجهٔ اصلاح را در یک جمله ثبت کند.
پرسش رایج
اگر دانش‌آموز همهٔ معیارها را کامل علامت زد چه کنیم؟
برای هر علامت یک شاهد بخواهید و با پرسش دقیق بررسی کنید. نشان دادن نمونهٔ متفاوت می‌تواند مرز معیار را روشن‌تر کند، بدون اینکه گفت‌وگو به سرزنش تبدیل شود.
این راهنما با کمک هوش مصنوعی برای وب‌سایت لیلا علی‌پور تهیه شده است. مثال‌ها و تمرین‌ها پیشنهادی‌اند و گزارش یک کلاس برگزارشده نیستند.